Koninklijke schenking
Beknopte historiek
Naar aanleiding van zijn vijfenzestigste verjaardag besloot Koning Leopold II, bij brief van 9 april 1900 gericht aan de Regering, de onroerende goederen die hij de voorbije jaren had verworven en die bijdroegen tot het natuurschoon, aan het Land te schenken.
Hij bedong dat een aantal van deze goederen nooit mocht worden verkocht ; sommigen moesten hun oorspronkelijke functie en uitzicht bewaren ; een deel moest ter beschikking blijven van de troonopvolgers.
Met brief van 15 november 1900 werden aan de inventaris van 9 april nog enkele goederen toegevoegd.
De Staat aanvaardde de schenking bij wet van 31 december 1903 (Belgisch Staatsblad van 1 januari 1904).
Daarnaast vinden sommige onroerende goederen van het patrimonium hun oorsprong bij het Verdrag tot Afstand van de Onafhankelijke Staat Congo van 28 november 1907 en de Bijkomende Akte aan dit verdrag van 5 maart 1908, goedgekeurd bij wetten van 18 oktober 1908 (Belgisch Staatsblad van 19 oktober 1908).
In een eerste tijd werd het beheer van al deze goederen verzekerd door de Dienst der Domeinen van het Ministerie van Financiën.
Na verloop van tijd werd het aangewezen gevonden de Koninklijke Schenking op te richten als een zelfstandige openbare instelling van de Staat, onder het toezicht van de Minister van Financiën (koninklijk besluit van 9 april 1930 - Belgisch Staatsblad van 29 mei 1930). Zij bezit een eigen rechtspersoonlijkheid en een volledige financiële autonomie, d.w.z. dat zij het hoofd moet bieden aan al haar uitgaven met eigen inkomsten, zonder lasten voor de Schatkist.
Patrimonium
Het onroerend patrimonium kan onderverdeeld worden in drie categorieën :
1. Overeenkomstig de dwingende verplichtingen die aan de Staat-begunstigde werden opgelegd, zijn navolgende goederen ter beschikking gesteld van het Koningshuis,
- dat er daadwerkelijk het genot van bezit : kastelen van Ciergnon, van Fenffe en van Villers-sur-Lesse, kasteel Belvédère, kasteel Stuyvenberg en residentie, serres van Laken, residentie te Tervuren.
Bovendien werd door de wet van 28 februari 1882 op de jacht, het jachtrecht op de gronden die het domein van Ardenne uitmaken, voorbehouden aan de Kroon. Op een totale oppervlakte van zowat 6.700 ha worden thans circa 2.500 ha hiertoe aangewend. - dat ingestemd heeft met een andere bestemming : kasteel van Ferage (verhuurd), kasteel van Hertoginnedal (verhuurd als guest-house voor de Staat).
- dat de goederen gebruikt voor de behoeften van zijn dienstpersoneel : diverse woningen in Laken en in Ardenne.
2. Anderzijds verkregen in de loop der jaren een aantal goederen een bestemming van algemeen belang.
Hier dienen vermeld, o.a. : de Japanse toren, het Chinees paviljoen, het Elisabethpark en de Koloniale Tuin te Laken, het Bellevue-hotel te Brussel, het Arboretum van Tervuren, het Dudenpark te Vorst, gronden ingelijfd bij het Maria Hendrikapark te Oostende, gronden ingelijfd bij het Leopold II-park te Nieuwpoort.
3. De overige bestanddelen van het onroerend patrimonium van de instelling kunnen worden beschouwd als privé-domein en worden dienovereenkomstig beheerd. Deze goederen worden aan de best haalbare voorwaarden verhuurd. De opbrengsten moeten toelaten dat de Koninklijke Schenking, zoals de wet het heeft voorgeschreven, haar uitgaven dekt met haar eigen inkomsten.
Een greep uit de voornaamste bestanddelen :
Ardenne : Landbouwgronden : 700 ha gespreid over 11 landbouwexploitaties en
850 ha in pacht door de plaatselijke bevolking ; jachtrecht op circa 4.200 ha (land en bos) ; opbrengst van de jaarlijkse houthakken van circa 4.800 ha bossen ; golfterrein in het park van het voormalig Kasteel van Ardenne.
Tervuren : Golf en kasteel van Ravenstein ; gronden van de British School of Brussels.
Kust : De venetiaanse gaanderijen en aanpalend park te Oostende ; gronden ingelijfd bij de Wellingtonrenbaan te Oostende ; de zgn. Noorse stallen te Oostende ; de “eerste” koninklijke residentie Langestraat te Oostende ; golf van Klemskerke.
Brussel en omgeving : Dudenpark te Vorst : kasteel (Narafi) en sportstadion (Royale Union) ; vijvers van Bosvoorde ; installaties van de Bruxelles Royal Yacht Club in Laken, langs het zeekanaal ; gronden van het sportcentrum van Financiën “Inter Nos” te Strombeek-Bever ; bioscoop Vendôme te Elsene ; de kantoorgebouwen Coudenberg, Jan Jacobs en Quatre Bras te Brussel, die het hoofdbestanddeel van de inkomsten opleveren.
Daarnaast is de Koninklijke Schenking eveneens eigenares van de Kapel van Küssnacht in Zwitserland, gedenkteken ter nagedachtenis van Koningin Astrid.
Tenslotte bezit de instelling ook roerende goederen, waaronder een portefeuille ter waarde van zowat 36 miljoen euro , die een aanzienlijke bron van inkomsten betekent. Ook ontving de instelling vanwege Graaf en Gravin de Ribaucourt een schenking van een belangrijke verzameling oude wapens, tentoongesteld in het Legermuseum aan het Jubelpark.
Beheer
De Koninklijke Schenking wordt bestuurd door een beheerraad bestaande uit tien leden, waaronder vier dignitarissen of gewezen dignitarissen van het Hof. Wanneer deze een eigendom van de Koninklijke Schenking bewoont kan elke Vorst die geregeerd heeft of de overlevende echtgenoot zich laten vertegenwoordigen, in bovental, door een dignitaris of gewezen dignitaris. De leden worden benoemd bij koninklijk besluit. De intendant van de Civiele Lijst maakt evenwel van rechtswege deel uit van de raad. Er geldt een leeftijdgrens van vijfenzeventig jaar.
De huidige samenstelling is als volgt :
- Voorzitter : G. Mertens, ere-hoofd van het Militair Huis van de Koning ;
- Afgevaardigde-beheerder : Ph. Lens, e.a. inspecteur bij de Administratie van het kadaster, de registratie en domeinen ;
- Beheerders : C. Delbeuck, directeur-generaal van de Directie van de Natuurlijke hulpbronnen en van het Milieu van het Waals Gewest, technisch adviseur ;
- L. Hombroeckx, ere-hypotheekbewaarder, administratief adviseur ;
- T. Janssens de Bisthoven, adviseur bij het Huis van Koningin Fabiola ;
- C. Kirschen, ere-adjunkt-kabinetschef van de Koning ;
- Baron Narmon, past-president van de Raad van Beheer van de Groep Dexia ;
- G. Noels, chief economist en vennoot van de N.V. Econopolis ;
- V. Pardoen, intendant van de Civiele Lijst ;
- J. Van Slycken, directeur van het Instituut voor Bosbouw en Wildbeheer van het Vlaams Gewest, technisch adviseur ;
- P. Warnauts, protocolchef van het Hof.
De raad bevat eveneens een secretaris, zonder medebeslissende stem : B. Bekaert, inspecteur bij de Administratie van het kadaster, de registratie en domeinen.
De administratieve zetel van de instelling is gevestigd te 1000 Brussel, Brederodestraat nr 14.
Telefoon : Koninklijk Paleis van Brussel – 02/551.20.20.
Algemene rekeningen van het dienstjaar 2010
(in duizend euro)
Gewone begroting
Totaal van de ontvangsten: 4 142
- huurgelden: 2 507 (60,53 %)
- pacht van jacht en visvangst: 494 (11,93 %)
- goederen in eigen beheer uitgebaat: 912 (22,02 %)
- portefeuille: 42 (1,01 %)
- diverse ontvangsten: 187 (4,51 %)
In vergelijking met 2009 kent het totaal van de ontvangsten een stijging van 5,6 %.
Totaal van de uitgaven: 4 936
- personeelsuitgaven: 3 680 (74,55 %)
- taksen en belastingen: 194 (3,93 %)
- leveringen en werken: 957 (19,39 %)
- algemene onkosten: 105 (2,13 %)
In vergelijking met 2009 kent het totaal van de uitgaven een vermindering van 10,3 %: de personeelsuitgaven kennen een daling van 1,7 %, de taksen en belastingen een vermindering van 56,5 %, de leveringen en werken een vermindering van 17,5 % en de algemene onkosten een daling van 31,8 %.
Buitengewone begroting
Totaal van de ontvangsten: 3 902, met betrekking tot onroerende goederen
Totaal van de uitgaven: 40 (onroerende goederen).
Resultaat
| Gewone begroting | - 794 |
|---|---|
| Buitengewone begroting | + 3 862 |
| Eindsaldo | + 3 068 |
Overzicht van de drie voorgaande dienstjaren
| 2007 | 2008 | 2009 | |
|---|---|---|---|
| Gewone begroting | |||
| Ontvangsten | 3 799 | 4 135 | 3 924 |
| Uitgaven | 5 585 | 5 844 | 5 503 |
| -1 786 | -1 709 | - 1 579 | |
| Buitengewone begroting | |||
| Ontvangsten | 2 207 | 5 553 | - |
| Uitgaven | 1 000 | 73 | 42 |
| 1 207 | 5 480 | - 42 | |
| Eindsaldo | - 579 | +3 771 | - 1621 |
Na verificatie door een afgevaardigde van de Minister van Financiën worden de jaarlijkse rekeningen voorgelegd aan het Rekenhof.
